تفاوت اصلی بین سرور اختصاصی و سرور مجازی در این است که در سرور اختصاصی، یک سرور فیزیکی به صورت کاملاً اختصاصی برای یک کاربر یا یک سازمان در دسترس است، در حالی که در سرور مجازی، چندین ماشین مجازی (Virtual Machine) بر روی یک سرور فیزیکی قرار میگیرند و هر ماشین مجازی به عنوان یک سرور جداگانه شناخته میشود.
در سرور اختصاصی، تمام منابع سرور به صورت کاملاً اختصاصی به کاربر یا سازمان اختصاص داده میشود و کاربر میتواند سیستم عامل، نرمافزارها و تنظیمات را به دلخواه خود پیکربندی کند. این نوع سرور بیشتر به منظور برنامههایی با نیازهایی بالا، مانند برنامههای پایگاه داده، سایتهای با بازدید بالا و یا اپلیکیشنهای حسابداری و مالی استفاده میشود.
از طرفی، در سرور مجازی، هر ماشین مجازی از یک قسمت از منابع سرور (مانند پردازنده، حافظه و فضای دیسک) استفاده میکند. این باعث میشود که بتوان چندین ماشین مجازی را بر روی یک سرور فیزیکی قرار داد. در این نوع سرور، هر کاربر میتواند سیستم عامل و نرمافزارهای خود را نصب کرده و تنظیمات مورد نظر خود را اعمال کند. سرور مجازی برای کاربرانی که نیاز به منابعی کمتر دارند و یا میخواهند هزینه را کاهش دهند، مناسب است.